Voor jaren en dagen werd er in het Caribisch gebied, door de oorspronkelijke en tot slaaf gemaakte vrouwen gebruik gebruikgemaakt van de sierlijke, oranje gekleurde Pauwenbloem. Zij deden dit vanuit geneeskundig perspectief. Met de pauwenbloem konden de vrouwen hun menstruatie beginnen of een abortus uitvoeren.
De Europeanen hadden naast slavendrijvers, vechters en boeren ook een tal van onderzoekers met zich meegenomen. Denk aan artsen, sterrenkundigen, filosofen, maar ook de natuuronderzoekers en werkers van botanische tuinen. Zij zagen de vrouwen in het caribisch gebied de bloemen gebruiken, en analyseerden de gevolgen. Een ongeboren kind of ‘een geforceerd bloedbad’ was het resultaat van de plant, aldus de onderzoekers uit die tijd.
Voor die tijd ongekende informatie, een plant met die werking was tot dusver niet te bedenken noch benoemen. Toch kozen de wetenschappers ervoor deze kennis niet op te laten nemen in de Europese medische en botanische tradities, waardoor het buiten de grenzen van de wetenschappelijk erkende kennis bleef.
Waarom?
De door de Europese machthebbers in stand gehouden agnotologie (de instandhouding van wetenschappelijke onwetendheid) over de mogelijkheid tot abortus werd in leven gehouden wegens meerdere redenen.
De belangrijkste reden hiervoor is het economische belang van de koloniale machthebbers. Vruchtbaarheid onder de vrouwen betekent gratis uitbreiding van het slavennetwerk. Op het moment dat je als staat de kennis over het inperken van je vruchtbaarheid deelt, loop je risico. Je geeft de vrouwelijke slaven een machtig wapen en element tot de beschikking tot lichamelijke autonomie. Voor de meesters een horror scenario aangezien ze dan niet alleen de economie van binnen uit kunnen kwetsen, maar ook dat de vrouwen zelf het idee krijgen iets te betekenen zonder hulp van de meesters.
Als tweede reden ben je aangewezen op het sterke christelijke pronatalistische beleid. Houd in dat het beleid van de overheid zo veel mogelijk is gericht op de voortplanting van de bevolking. Abortus was in die tijd een misdrijf tegen de menselijkheid en de staat. Toen er discussie ontstond rond de instandhouding van slavernij, was het van enorm belang dat een taboe als onderwerp, abortus, niet hier tussen kwam. Het zou laten zien dat de vrouw allang bezig is met verzet, wat per definitie ongedocumenteerd moet blijven.
Toen er wel werd geschreven over de werking van de Pauwenbloem was dit lang niet altijd neutraal. Zo schreef Sir Hans Sloane in 1696 te Jamaica over de abortieve werking van de plant, maar ook dat het een valse vorm van misleiding was, uitgevoerd door de vrouwen om daarmee de zwangerschap af te breken. Michel Descourtilz schreef in 1799 te Saint Domingue (tegenwoordig Haïti) ook over de werking van de bloem, maar veroordeelde in dezelfde tekst de ‘kwaadaardige’ intenties van de vrouwen die werkelijk dit gebruikten.
Enkel de vrouwelijke wetenschapster Maria Sibylla Merian schreef in 1705 over de bloem en de verhouding tussen het gebruik van de bloem om abortus mee te plegen en het actieve verzet tegen kolonialisme, uitgevoerd door de vrouwen van binnenin. De bescherming van het ongeboren kind, uitgevoerd door de moeder in kwestie, was een ongehoord geluid in de door mannen gedomineerde wetenschap.
De laatste, maar belangrijke reden voor het verzwijgen van de werkingen van deze bloem heeft te maken met het commerciële belang van de koloniale wetenschap. Planten die geld kunnen opleveren als suiker en cacao, of planten die ziektes van de Europeanen konden genezen, kwamen direct langs de strenge wetenschap selectie, waarna ze in de botanische tuinen werden opgenomen en in boeken verwerkt. Kennis over reproductie en abortus bij slaven was niet winstgevend noch verzocht in de Europese kringen waar de koloniale kennis besproken werdt. Er was simpelweg geen behoefte of geld voor boeken hierover.
Stelselmatig verzwijgen van kennis, door het niet op te laten nemen is een belangrijk, ongehoord element van de koloniale wetenschappen. Neutraliteit is hierin ver te zoeken en de kennis moet voldoen aan de strenge eisen der kennis, als de commerciële wil afwezig blijkt, zou er ook geen vervolg zijn in het onderzoek of het publiceren ervan.
De Pauwenbloem legt hiermee niet alleen de wetenschappelijke fouten bloot, maar ook de westerse visie op de lichamen van zwarte vrouwen die inheems of tot slaaf gemaakt zijn binnen de koloniën. Overal uit blijkt dat zij als minderwaardig werden beschouwd en dat de, volgens Hans Sloane, misleidende strategieën allemaal onderdeel waren van het verstoppen van het idee dat de vrouw recht heeft op het eigen lichaam.